امسال در شرایطی هفته دولت را سپری می‌کنیم که قائد شهید انقلاب، حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای در میان ما نیست و فقدان آن رهبر فرزانه، بیش از هر زمان دیگری اهمیت تداوم مسیر خدمت، ایستادگی و تلاش برای پیشرفت کشور را یادآور می‌شود. امروز بیش از گذشته نیازمند آن هستیم که با حفظ وحدت و انسجام ملی، آرمان‌ها و مسیر ترسیم‌شده برای پیشرفت ایران اسلامی را با جدیت دنبال کنیم و خدمت به مردم، تقویت تولید، حفظ امنیت غذایی و توسعه اقتصادی کشور را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین عرصه‌های این مسیر با قوت ادامه دهیم. هفته دولت، در چنین شرایطی، فرصتی است تا با گرامیداشت یاد و نام شهدای دولت و خدمت و همه شهدای راه عزت و سربلندی ایران، عهد خود را با مردم برای استمرار خدمتگزاری، امیدآفرینی و ساختن آینده‌ای روشن برای کشور تجدید کنیم.

 

در هفته دولت امسال، یک‌هزار و ۹۲۵ پروژه در بخش کشاورزی در سراسر کشور افتتاح خواهد شد که مجموع ارزش سرمایه‌گذاری این طرح‌ها به حدود ۵۰ همت می‌رسد. از مجموع منابع مورد نیاز این پروژه‌ها، حدود ۲.۵ همت از طریق تسهیلات بانکی، یک‌هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان از محل اعتبارات ملی و حدود ۴۴ همت نیز با مشارکت مردم و آورده سرمایه‌گذاران تأمین شده است.

 

این ترکیب منابع، پیام مهمی برای اقتصاد کشاورزی کشور دارد؛ چرا که نشان می‌دهد بخش عمده سرمایه‌گذاری‌های جدید نه از محل منابع دولتی، بلکه با اتکا به سرمایه‌های مردمی، آورده بهره‌برداران و مشارکت فعال بخش خصوصی شکل گرفته است. به بیان دیگر، مردم همچنان مهم‌ترین بازیگران توسعه اقتصادی بخش کشاورزی هستند و دولت وظیفه خود را بیش از گذشته در فراهم کردن زمینه، تسهیل فرآیندها و حمایت از سرمایه‌گذاری می‌بیند.

 

در واقع، وقتی حدود ۸۹ درصد پروژه‌های قابل افتتاح از محل خودیاری و آورده شخصی سرمایه‌گذاران اجرا شده است، این موضوع نشان‌دهنده ظرفیت بالای سرمایه‌های مردمی و همچنین اعتماد سرمایه‌گذاران به آینده بخش کشاورزی است. این میزان مشارکت، ضرورت حرکت به سمت سیاست‌هایی را دوچندان می‌کند که با کاهش موانع اداری، تسهیل صدور مجوزها، دسترسی آسان‌تر به منابع مالی و ایجاد امنیت سرمایه‌گذاری، زمینه حضور بیشتر سرمایه‌های غیردولتی را فراهم کند.

 

از نظر پراکندگی پروژه‌ها نیز استان کرمان با 238 پروژه از لحاظ تعداد طرح‌های قابل افتتاح و استان هرمزگان  با 14.4 همت از لحاظ میزان اعتبارات هزینه شده رتبه نخست کشور را در این دو شاخص به خود اختصاص داده اند؛ موضوعی که نشان‌دهنده ظرفیت‌های متنوع استان هرمزگان در حوزه‌های مختلف کشاورزی و همچنین تلاش مجموعه مدیریت بخش کشاورزی، تولیدکنندگان و سرمایه‌گذاران برای بهره‌گیری از این ظرفیت‌هاست.

 

صنایع کشاورزی و شیلات؛ پیشران‌های جدید ارزش‌آفرینی و اشتغال

 

نگاهی به سهم زیربخش‌های مختلف از سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده، نشان می‌دهد که صنایع کشاورزی با ۱۸.۷ همت و شیلات با ۱۵.۵ همت بیشترین حجم پروژه‌های قابل افتتاح بخش کشاورزی را در سطح کشور به خود اختصاص داده‌اند. این موضوع نشان می‌دهد که توسعه کشاورزی کشور بیش از گذشته از مرحله تولید اولیه عبور کرده و به سمت تکمیل زنجیره ارزش، فرآوری، ایجاد ارزش افزوده، توسعه بازار و تقویت صنایع وابسته به تولید در حرکت است.

 

سرمایه‌گذاری در صنایع کشاورزی به معنای آن است که محصول تولیدشده در مزرعه، باغ، دامداری یا سایر واحدهای تولیدی، با طی کردن مراحل فرآوری و بسته‌بندی، ارزش اقتصادی بیشتری پیدا کند. این روند علاوه بر افزایش درآمد تولیدکنندگان، به کاهش ضایعات، توسعه بازارهای داخلی و خارجی و تقویت قدرت رقابتی محصولات ایرانی کمک خواهد کرد.

 

در حوزه شیلات نیز حجم  ۱۵.۵ همتی سرمایه‌گذاری نشان‌دهنده ظرفیت قابل توجه این بخش برای توسعه تولید، ایجاد اشتغال و افزایش سهم محصولات شیلاتی در سبد غذایی کشور است. توجه به فناوری‌های نوین، توسعه آبزی‌پروری، استفاده بهینه از منابع آبی و تکمیل زنجیره فرآوری و عرضه می‌تواند ظرفیت‌های این حوزه را بیش از پیش فعال کند.

 

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این پروژه‌ها، آثار آن در حوزه اشتغال است. بر اساس برآوردهای انجام‌شده، بیش از ۸۵ هزار شغل مستقیم و غیرمستقیم از محل اجرای این طرح‌ها ایجاد خواهد شد. این میزان اشتغال، نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری در بخش کشاورزی صرفاً به افزایش تولید محدود نمی‌شود، بلکه مجموعه‌ای گسترده از فعالیت‌های اقتصادی، صنعتی، خدماتی و بازرگانی را به حرکت درمی‌آورد.

 

از این منظر، کشاورزی را باید یک زنجیره کامل اقتصادی دانست که از تأمین نهاده و تولید آغاز شده و تا فرآوری، بسته‌بندی، حمل‌ونقل، بازاررسانی، صادرات و مصرف ادامه پیدا می‌کند. هر حلقه‌ای که در این زنجیره تقویت شود، می‌تواند فرصت‌های جدیدی برای اشتغال و سرمایه‌گذاری ایجاد کند.

 

رویکرد وزارت جهادکشاورزی در این مسیر، حرکت از تصدی‌گری به سمت سیاستگذاری، حمایت، تسهیل‌گری و فراهم کردن بستر حضور فعال‌تر مردم و بخش خصوصی است. منابع دولتی محدود است و نمی‌توان توسعه پایدار را صرفاً بر پایه بودجه عمومی بنا کرد. بنابراین، استفاده از ظرفیت سرمایه‌های مردمی و هدایت آن‌ها به سمت فعالیت‌های مولد، یکی از ضرورت‌های اصلی اقتصاد امروز کشور است.

 

در کنار افزایش سرمایه‌گذاری، باید توجه ویژه‌ای به بهره‌وری آب و خاک، توسعه گلخانه‌ها، کشاورزی دانش‌بنیان، صنایع تبدیلی و تکمیلی، کاهش ضایعات، توسعه زنجیره‌های ارزش و بازارهای صادراتی داشته باشیم. آینده کشاورزی کشور در گرو آن است که از منابع محدود، محصول و ارزش اقتصادی بیشتری تولید کنیم و سهم تولیدکننده را از ارزش نهایی محصول افزایش دهیم.

 

هفته دولت امسال، تنها فرصتی برای افتتاح پروژه‌ها نیست؛ بلکه فرصتی برای نشان دادن ظرفیت‌های واقعی بخش کشاورزی و نقش مردم در ساخت آینده اقتصادی کشور است. سرمایه‌گذاری حدود ۵۰ همتی در یک‌هزار و ۹۲۵ پروژه، مشارکت بالای مردم و ایجاد بیش از ۸۵ هزار شغل، تصویری امیدوارکننده از توان بخش کشاورزی برای نقش‌آفرینی در رشد اقتصادی کشور ارائه می‌کند.

 

امیدواریم با استمرار حمایت‌های هدفمند، رفع موانع سرمایه‌گذاری و تقویت مشارکت بخش خصوصی، شاهد شکل‌گیری موج جدیدی از سرمایه‌گذاری در بخش کشاورزی باشیم؛ موجی که نتیجه آن افزایش تولید، ایجاد ارزش افزوده، اشتغال پایدار، رونق روستاها و مناطق کمتر برخوردار و در نهایت تقویت امنیت غذایی کشور خواهد بود.

 

یادداشت از؛ اکبر فتحی

 

معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهادکشاورزی